Naučnici smatraju da Simoneta Vespuči, Botičelijeva muza i jedna od najpoznatijih žena renesanse, možda nije umrla od tuberkuloze, kako se verovalo vekovima, već od retkog i iznenadnog krvarenja tumora hipofize.
Simoneta Vespuči verovatno je jedna od najčešće slikanih žena italijanske renesanse. Smatra se da je Sandro Botičeli upravo nju koristio kao model za Veneru, a njen lik pojavljuje se, idealizovan i preobražen, na nekoliko njegovih najpoznatijih dela.
Umrla je 1476. godine u 23. godini. Istoričari su vekovima verovali da je uzrok smrti bila tuberkuloza, tada česta i često smrtonosna bolest koja se uklapala u priču o mladoj ženi koja je polako kopnela.
Međutim, još 2019. godine istraživački tim predložio je drugačije objašnjenje. Analizirali su portrete koji se pripisuju Botičeliju, zajedno sa pisanim izvorima iz tog vremena, kako bi utvrdili da li promene na njenom licu mogu da ukazuju na neku bolest, piše The Conversation.
Uočili su postepene promene crta lica - vilice, obrva i mekih tkiva - koje podsećaju na simptome adenoma hipofize, tumora male žlezde smeštene u osnovi mozga koja reguliše proizvodnju hormona.
Pretpostavili su da je reč o tumoru koji luči hormon rasta i prolaktin. Višak ovih hormona može da menja izgled lica, a u pojedinim slučajevima izaziva i neočekivano lučenje mleka, što su autori povezali sa jednom alegorijskom figurom na Botičelijevim slikama.
Autori tada nisu tvrdili da imaju dokaz, već su ponudili medicinsko tumačenje zasnovano na umetničkim delima i savremenim saznanjima iz endokrinologije.
Nova teorija o uzroku smrti
U novom radu, objavljenom u časopisu "Endocrinology, Diabetes and Metabolism", isti tim iznosi pretpostavku da je Simoneta umrla od apopleksije hipofize - hitnog stanja koje nastaje kada tumor hipofize prokrvari ili naglo otekne.
Takvo stanje može da izazove iznenadnu i jaku glavobolju, gubitak vida, konfuziju i brzo pogoršanje opšteg stanja zbog poremećaja hormonalne ravnoteže.
Istraživači smatraju da to bolje objašnjava istorijske zapise prema kojima je Simoneta iznenada prešla iz naizgled dobrog zdravstvenog stanja u smrt, za razliku od tuberkuloze koja obično izaziva sporije propadanje organizma.
Na čemu zasnivaju svoju teoriju?
Naučnici navode tri ključna argumenta.
Prvi su promene na njenom licu koje se mogu pratiti kroz više Botičelijevih portreta nastalih tokom nekoliko godina.
Drugi su opisi njene poslednje bolesti u pismima savremenika, u kojima se pominju iznenadni kolaps tokom bala, jake glavobolje, halucinacije, povraćanje i povišena temperatura - simptomi koji odgovaraju apopleksiji hipofize.
Treći su dva događaja koja su prethodila njenoj smrti: kolaps tokom energičnog plesa i navodni nasilni incident sa Alfonsom II Aragonskim, vojvodom od Kalabrije, koji su mogli da izazovu krvarenje ili naglo povećanje tumora.
Ipak, autori naglašavaju da njihova teorija ne predstavlja konačan dokaz.
Ne postoje sačuvani biološki uzorci, snimci niti mogućnost direktnog pregleda Simonete Vespuči. Njihovi zaključci zasnivaju se na slikama, istorijskim dokumentima i medicinskom znanju.
Ipak, smatraju da ovakav interdisciplinarni pristup može pomoći da se rasvetle istorijske misterije koje same istorijske činjenice ne mogu u potpunosti da objasne.
