Novembar

29. novembar - Dogodilo se na današnji dan

1314. Umro francuski kralj Filip IV Lepi, koji je 1306. proterao Jevreje iz Francuske i konfiskovao njihovu imovinu. Tokom sukoba s papom Bonifacijem VIII 1302. sazvao Skupštinu tri staleža, sveštenstva, plemstva i građanstva, prvi put u istoriji Francuske, a posle papine smrti sporazumeo se s novim papom Klementom V, Francuzem, da papsko sedište bude premešteno u Avinjon.

1516. Umro italijanski slikar Đovani Belini, jedan od tvoraca venecijanske škole. Bio učitelj Đorđonea i Ticijana.

1543. U Londonu od kuge umro nemački slikar Hans Holbajn Mlađi, dvorski slikar kralja Henrija VIII, majstor crteža i autor portreta.

1780. Umrla austrijska carica, češka i mađarska kraljica Marija Terezija. Tokom vladavine od 1740. sprovodila reforme u duhu prosvećenog apsolutizma, ali i centralizaciju i germanizaciju. Da bi osigurala osporavan presto vodila rat za austrijsko nasleđe od 1740. do 1748, a u kojem joj je 1745. pruski kralj Fridrih II oteo Šleziju.

1854. Umro srpski diplomata i vojvoda prota Mateja Nenadović, predsednik Praviteljstvujuščeg sovjeta, prve Vlade u Srbiji. Sa stricem Jakovom pokrenuo Prvi srpski ustanak u valjevskoj i šabačkoj nahiji i učestvovao u borbama, a pregovarajući s Turcima i Rusijom uspostavio prve diplomatske kontakte ustanika sa stranim državama. Njegovi "Memoari", pored književne vrednosti, predstavljaju dragocen dokument vremena.

1864. U Send Kriku u američkoj državi Kolorado jedinica pukovnika Džona Čivingtona masakrirala najmanje 400 Čejena i Arapahosa, koji su se predali uz prethodno dobijenu dozvolu da se ulogoruju.

1890. Otvoreno zasedanje prvog japanskog parlamenta. Parlament imao dva doma, gornji s 480 i donji s 252 člana.

1918. Na Velikoj narodnoj skupštini u Podgorici svrgnut kralj Nikola I Petrović i proglašeno ujedinjenje Crne Gore sa Srbijom. Aktom o ujedinjenju crnogorska država prestala da postoji.

1924. Umro Đakomo Pučini, najznačajniji italijanski operski kompozitor posle Verdija. Operom "Boemi" dao prototip italijanske opere lirsko-sentimentalnog, građanskog karaktera sa kraja XIX veka.

1941. Na brdu Kadinjača kod Užica u Drugom svetskom ratu izginuo Radnički bataljon štiteći glavninu partizanskih snaga. Nemačke jedinice, uz podršku avijacije, prešle Kadinjaču tek posle pogibije 180 partizana s komandantom Dušanom Jerkovićem. Bio je to kraj Užičke Republike, osnovane krajem septembra 1941, prve slobodne teritorije u okupiranoj Evropi.

1943. Na drugom zasedanju Antifašističkog veća narodnog oslobođenja Jugoslavije u Jajcu, Veće konstituisano kao vrhovno zakonodavno i izvršno predstavničko telo i ustanovljen Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije. Doneta odluka o federativnom uređenju države, a kraljevskoj vladi u izbeglištvu zabranjen povratak u zemlju.

1945. Ustavotvorna skupština u Beogradu ukinula monarhiju, lišavajući dinastiju Karađorđević svih prava u zemlji i proglasila Federativnu Narodnu Republiku Jugoslaviju. Slavljen kao Dan Republike, državni praznik u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji i Saveznoj Republici Jugoslaviji.

1947. Generalna skupština Ujedinjenih nacija izglasala podelu Palestine na jevrejski i arapski deo, s Jerusalimom pod kontrolom svetske organizacije, što je 1948. omogućilo stvaranje države Izrael.

1987. Iznad Burme se srušio južnokorejski avion sa 115 putnika i članova posade. U Bahreinu potom uhapšena jedna žena koja je priznala da je severnokorejski agent i da je eksploziv u avion postavila po nalogu svoje vlade s ciljem da omete održavanje Olimpijskih igara u Seulu 1988.
1991. Komisija za arbitražu Mirovne konferencije o Jugoslaviji objavila rezultate međunarodne arbitraže prema kojima se Jugoslavija nalazi u procesu nestajanja i da su sve republike federacije njeni naslednici.

1996. Međunarodni sud za ratne zločine u Hagu na 10 godina zatvora osudio bosanskog Hrvata Dražena Erdemovića, koji je priznao da je, kao pripadnik Vojske Republike Srpske, učestvovao u masovnoj likvidaciji bosanskih muslimana u Srebrenici u julu 1995. To je bila prva presuda za ratni zločin jednog međunarodnog suda posle Nirnberškog i Tokijskog procesa.

1998. U Beogradu u 66. godini umro Živojin Pavlović, jedan od najznačajnijih srpskih filmskih reditelja i književnika.

1999. Rivalske partije u Severnoj Irskoj formirale protestantsko-katoličku vladu, primoravši tako ogorčene neprijatelje da prvi put u istoriji podele vlast.

2001. U 58. godini umro britanski rok-pevač i kompozitor Džordž Harison, bivši član grupe "Bitls".

Još vesti iz kategorije...

Top